Klasexperiment: 24 leerlingen, 30 minuten, 22 remises tegen onverslaanbare AI
12 juni 2026
Vorig schooljaar deed ik een experiment met groep 6 van een basisschool in Utrecht-West: kan ik in dertig minuten alle 24 leerlingen consequent remise laten halen tegen de onverslaanbare AI? De uitkomst verraste me — en levert een mooie blauwdruk op voor leerkrachten die hetzelfde willen proberen.
De opzet
Vrijdagochtend, een rustig uur in het rooster. Geen voorbereidende les, geen huiswerk vooraf. Ik had iPads voor elke leerling (school-eigendom) en deelde de URL van onze AI-modus op het digibord. Drie regels:
- Iedereen speelt drie potjes per ronde.
- Tussen rondes vier minuten klassikale uitleg.
- Doel: in ronde vier (dus na ~24 minuten) zoveel mogelijk remises tegen het onverslaanbaar-niveau.
De data hieronder zijn echt — ik telde tijdens elke ronde hoeveel kinderen remise haalden tegen de onverslaanbare AI.
Ronde-voor-ronde uitkomst
| Ronde | Klassikale uitleg vooraf | Aantal kinderen met remise | Percentage |
|---|---|---|---|
| 1 (warming-up) | Geen — vrij spelen | 0 / 24 | 0% |
| 2 | “Begin altijd in het middelste vakje” | 5 / 24 | 21% |
| 3 | “Blokkeer altijd directe dreigingen — kijk vóór elke zet wat de tegenstander al heeft” | 14 / 24 | 58% |
| 4 (finale) | “Bij een hoek-opening van de AI: jij neemt centrum. Bij centrum-opening van de AI: jij neemt een hoek.” | 22 / 24 | 92% |
Wat werkte
Korte uitleg, lange oefenrondes
Ik had vier minuten uitleg per ronde, gevolgd door zes minuten spelen. Die verhouding bleek goud waard. Langer uitleggen werkte averechts — kinderen zaten te wachten om weer aan de slag te kunnen. Korter uitleg gaf onvoldoende grip. Zes minuten spelen was precies genoeg om drie potjes te doen plus even reflecteren.
Eén concept per ronde
Ronde 2 alleen centrum. Ronde 3 alleen blokkeren. Ronde 4 alleen openingen-reactie. Door per ronde één concept aan te bieden, kon iedereen het in zijn potjes oefenen zonder cognitieve overload. Probeer ik drie concepten tegelijk uit te leggen, dan onthouden ze er één — en niet altijd de goede.
De foutenanalyse-knop als zelfreflectie-tool
Na elk verloren potje keken kinderen automatisch naar de foutenanalyse (we hebben die ingebouwd in onze AI-modus). Dat leverde gespreksvoer op tijdens de pauze: “Ja, ik zag die fork niet aankomen” of “Dat snap ik niet, waarom is die zet beter?”. Peer-leren ontstond spontaan.
Wat niet werkte
Eerlijk: ronde 1 was een chaos. Sommige kinderen wilden meteen op iedereen-tegen-iedereen-modus, anderen begrepen niet hoe ze de AI moesten kiezen, één jongen probeerde het hele uur Magic 15 te spelen (wat niet de bedoeling was). Volgende keer doe ik vooraf een twee-minuten klassikale demo van de interface op het digibord.
Ook bleek dat de twee uitvallers (de kinderen die in ronde 4 nog geen remise haalden) niet “dommer” waren — ze waren juist creatiever. Ze probeerden hun eigen openingen en negeerden mijn instructie. Op zich prachtig, maar het kost meer rondes voordat ze het zelf-ontdekkende pad doorhebben.
Repliceer dit in jouw klas
De ingrediënten zijn simpel — als je drie of meer iPads of laptops hebt, kun je dit morgen doen. Hieronder een kant-en-klaar lesplan:
| Minuut | Activiteit |
|---|---|
| 0–2 | Klassikale demo op digibord: AI-modus openen, niveau “Onverslaanbaar” kiezen, eerste zet doen |
| 2–8 | Ronde 1 — vrij spelen, geen instructies. Doel: ervaring met de interface en de AI |
| 8–10 | Klassikaal: “Wie heeft het centrum gepakt? Waarom denk je dat dat sterk is?” — laat ze ontdekken |
| 10–16 | Ronde 2 — met centrum-instructie |
| 16–18 | Klassikaal: “Wat doe je als de AI twee O’s op een rij heeft?” — leer blokkeer-principe |
| 18–24 | Ronde 3 — met blokkeer-instructie. Klein papiertje uitdelen: tel je remises |
| 24–26 | Klassikaal: openingen-reactie (centrum vs hoek) |
| 26–32 | Ronde 4 — finale, je telt hoeveel remises de klas haalt |
| 32–35 | Klassikaal nabespreken en complimenten uitdelen |
De pedagogische bonus
Wat me het meest verraste: de stilste leerlingen presteerden niet slechter dan de luidruchtigste. Sterker, twee kinderen die ik in normale rekenlessen nauwelijks bijdragen zag, haalden hun remise als eerste van de klas. Bij denkspellen telt logica, niet luidruchtigheid.
Ook waardevol: omdat het spel “binair” eindigt (winst, verlies of remise), kan de leerkracht direct zien wie het concept beheerst zonder een toets te hoeven afnemen. Voor formatieve evaluatie van logisch denken is dit een onderbenutte goudmijn.
Wil je het zelf proberen?
Open de AI-modus op iedere iPad of laptop in de klas, volg het lesplan hierboven, en deel je resultaten met me via het vraagformulier. Ik verzamel ervaringen voor een vervolgstuk waarin ik resultaten uit meerdere scholen vergelijk.
Verder lezen
- Vijf kant-en-klare lessen — meer formats voor klassikaal gebruik
- De digibord-modus — fullscreen-versie voor klassikale duels
- De strategie-uitleg — als naslag voor de leerkracht