Hoe heet dit spel? Alle namen van boter kaas en eieren
Hoe heet dit spel eigenlijk? Boter kaas en eieren, tic tac toe, tikke take toe, kruisje rondje — allemaal dezelfde regels, allemaal hetzelfde bord. Een overzicht van alle namen en wie ze gebruikt.
Hetzelfde spel, vele namen
Boter kaas en eieren is misschien wel het spel met de meeste namen ter wereld. In bijna elke taal en in elke streek bestaat een eigen variant van de benaming — soms verwijzend naar de tekens (X en O), soms naar het ritmische tikken van een pen op een leitje, soms naar willekeurige boodschappen die op het bord werden geschreven. Op deze pagina geven we een overzicht.
Nederlandse namen
Boter kaas en eieren
De Nederlandse standaardnaam. Soms geschreven met streepjes (boter-kaas-en-eieren), soms zonder (boter kaas en eieren). Beide correct. Volgens een populaire theorie schreven schoolkinderen de boodschap “boter, kaas, eieren” in de marge van hun leitje terwijl ze tussendoor het spel speelden. Onbevestigd, maar het verhaal blijft taai.
Kruisje rondje (of: kruisje-rondje)
Vooral in Vlaanderen gebruikt. Verwijst naar de twee speltekens — X (kruisje) en O (rondje). Praktisch en duidelijk; geen culturele lading.
Drie-op-een-rij
Een generieke benaming die ook voor andere spellen wordt gebruikt (vier-op-een-rij, vijf-op-een-rij). Wie “drie-op-een-rij” zegt, bedoelt meestal dit spel.
Tikke take toe / tikketakketoe
Fonetische verbastering van het Engelse tic tac toe. Vooral kinderen schrijven het zo, of mensen die het spel via Engelstalige media (YouTube, apps, films) hebben leren kennen. Geen officiële spelling, wel veel gebruikt. Zie onze aparte pagina over deze schrijfwijze.
Engelse namen
Tic-tac-toe / tic tac toe
De Amerikaanse standaardnaam. De drie woorden verwijzen vermoedelijk naar het ritmische tikkende geluid van een rekenpen op een leitje. Sinds het einde van de 19e eeuw in gebruik. Zie onze tic tac toe pagina voor meer historische context.
Noughts and crosses
De Britse standaardnaam. Letterlijk: “nullen en kruizen”. Verwijst naar de speltekens. In Groot-Brittannië en Ierland nog steeds gangbaarder dan tic-tac-toe.
Tic-tac-toc / tic tac toc
Oudere variant van tic-tac-toe. Soms een typfout, soms historisch correct in oudere bronnen. Hetzelfde spel.
Typfouten en misspellings die we vaak zien
| Schrijfwijze | Waarom dit voorkomt |
|---|---|
| tic fac | Typfout — “f” en “t” zitten op qwerty naast elkaar. |
| tic tac tac | Verwarring met “tic tac toe” — de verkeerde laatste lettergreep. |
| tac tic toe | Eerste twee woorden omgedraaid. |
| tikke tikke toe | Fonetische verbastering, dubbele “tikke” door ritmisch onthouden. |
| boterkaaseieren | Aan elkaar geschreven — vooral als domeinnaam (zoals deze!). |
| boter en kaas en eieren | Letterlijke voorlezing — met twee keer “en”. |
| kaas boter en eieren | Volgorde van de drie woorden gewisseld. |
Alle bovenstaande schrijfwijzen verwijzen naar exact hetzelfde spel. Geen zorgen als je het anders typt — Google en wij begrijpen je wel.
Internationale namen
| Taal / land | Naam | Letterlijke vertaling |
|---|---|---|
| Duitsland | Drei gewinnt | “Drie wint” |
| Frankrijk | Morpion | “Krijgertje” (etymologisch onduidelijk) |
| Italië | Tris | “Drietal” |
| Spanje | Tres en raya | “Drie op een rij” |
| Portugal/Brazilië | Jogo da velha | “Spel van het oude vrouwtje” |
| Polen | Kółko i krzyżyk | “Rondje en kruisje” |
| Rusland | Krestiki-noliki | “Kruisjes-nulletjes” |
| Japan | Maru-batsu (○×) | “Rondje-kruisje” |
Opvallend: bijna elke cultuur kiest of voor de speltekens (rondje-kruisje, X-O, nullen-kruizen) of voor het doel (drie op een rij, drietal, drie wint). Alleen het Engelse “tic tac toe”, het Franse “morpion” en het Braziliaanse “jogo da velha” hebben een minder voor de hand liggende oorsprong.
Welke naam moet ik gebruiken?
Het maakt niet uit. Op deze site noemen we het meestal “boter kaas en eieren” (omdat dat in Nederland het bekendst is), maar elke andere naam is even correct. Als je het spel uitlegt aan een internationaal publiek: gebruik “tic tac toe” — dat begrijpt iedereen. Aan een Nederlands kind: “boter kaas en eieren”. Aan een Vlaams kind: “kruisje rondje” werkt vaak beter.
Speel direct — onder welke naam dan ook
Onder welke naam je ook zoekt, het spel werkt overal hetzelfde. Probeer:
- Boter kaas en eieren online spelen — standaard hoofdpagina.
- Tic tac toe — Engelse-naam landing.
- Tikke take toe — Nederlandse fonetische naam.
- Tegen de computer — vijf moeilijkheidsniveaus.
- Dagelijkse puzzel — uitdaging van de dag.